Özbegistan

Aral deňzi bir wagtlar Merkezi Aziýadaky iň uly ýapyk şor suwly köl bolupdyr. 1960-njy ýyllara çenli onuň meýdany takmynan 68 000 km² bolup, bu görkeziji boýunça ol dünýäde ululygy boýunça dördünji içerki deňiz, Ýewraziýa yklymynda bolsa Hazar deňzinden soň ikinji uly içerki deňiz hasaplanypdyr. Örän uly meýdany eýeleýändigi sebäpli oňa «deňiz» diýlipdir. Emma sowet döwründe Amyderýa we Syrderýa derýalarynyň suwunyň uly bölegi oba hojalyk ýerlerini, aýratyn-da pagta meýdanlaryny suwarmak üçin sowulypdyr. Netijede, soňky 60 ýylyň dowamynda Aral deňzi suwunyň takmynan 90%-ini ýitiripdir. Suwuň möçberiniň şeýle düýpli azalmagy şorlulygyň ýokarlanmagyna getirip, kölüň içinde we onuň töwereginde ýaşaýan ösümlikleriň hem-de haýwanlaryň köp görnüşleriniň ýok bolmagyna sebäp bolupdyr. Ýerli howa şertleri hem üýtgäp, tomus has yssy, gyş bolsa has sowuk we gurak bolupdyr. 1989-njy ýyla çenli suwuň derejesiniň ýiti peselmegi netijesinde Aral deňzi iki aýry suw howdanyna bölünipdir: Demirgazyk Aral deňzi ýa-da Kiçi Aral deňzi Günorta Aral deňzi ýa-da Uly Aral deňzi 2014-nji ýylda Günorta Aral deňziniň gündogar bölegi doly gurap, bary-ýogy 7 297 km² suwly meýdan galypdyr. 2015-nji ýylyň ýazyndaky wagtlaýyn suw joşmalary onuň meýdanyny gysga wagtlyk 10 780 km²-e çenli giňelden hem bolsa, ol tiz wagtdan ýene-de kiçelip, şol ýylyň güýzüne çenli 8 303 km²-e düşüpdir. Soňky 40 ýylyň dowamynda Aral deňziniň meýdany takmynan dört esse kiçelipdir. Suwunyň şorlulygy 9–10 g/l-den 70–84 g/l-e çenli düýpli ýokarlanypdyr. Şol bir wagtyň özünde kenar çyzygy 80–100 kilometr yza çekilip, öňki deňiz düýbüniň 4,5 million gektardan gowrak bölegi açylyp galypdyr. Häzirki wagtda Aral deňzi üç aýry bölege bölünendir. 1980-nji ýyllara çenli bir wagtlar gülläp ösen balykçylyk şäheri hem-de Özbegistanyň Aral deňzindäki esasy portlarynyň biri bolan Muýnak kenardan uzakda galypdyr. Häzirki wagtda onuň çölüň içinde taşlanyp, poslap ýatan gämilerden ybarat görnüşi bu ýere «Gämileriň gonamçylygy» diýen elhenç ady getiripdir. Aral deňziniň ýok bolmagy häzirki zaman taryhynyň iň uly ekologik betbagtçylyklarynyň biri hökmünde ykrar edilýär. Alymlar, işjeňler we halkara guramalar onuň netijelerini öwrenmegi dowam etdirýärler. Dünýäniň dürli ýurtlaryndan syýahatçylar bolsa bu aýylganç özgerişligi öz gözleri bilen görmek üçin sebite gelýärler. Gynançly geçmişine garamazdan, häzirki wagtda Aral deňziniň sebiti syýahatçylyk üçin özboluşly mümkinçilikleri hödürleýär. Bu ýere gelýänler taryhy ugurlary öwrenip, Muýnaga baryp hem-de çölleşmä garşy alnyp barylýan we ekoulgamyň käbir böleklerini dikeltmäge gönükdirilen işler bilen tanşyp bilerler.

Daşkent 2 200 ýyldan gowrak taryhy bolan Özbegistanyň we Merkezi Aziýanyň iň gadymy şäherleriniň biridir. Häzirki wagtda ol Özbegistan Respublikasynyň paýtagtydyr. Şäheriň meýdany 327,9 km² bolup, hemişelik ýaşaýan ilatynyň sany üç million adamdan geçýär. 2007-nji ýylda Daşkent yslam medeniýetiniň merkezi diýlip yglan edildi. Munuň sebäbi şäherde köp sanly taryhy yslam ýadygärlikleriniň bolmagy, onuň medeni taryhynyň yslam däpleri bilen berk baglanyşyklylygy, şeýle hem bu ýerde Daşkent Yslam uniwersitetiniň we Ymam Buhary adyndaky Daşkent Yslam institutynyň ýerleşmegidir. Häzirki wagtda Daşkentdäki meşhur Hezreti Ymam toplumy ýerli we daşary ýurtly syýahatçylaryň iň köp barýan ýerleriniň biridir. XVI–XX asyrlara degişli bu binagärlik toplumy meşhur ymam Abu Bekr Muhammet ibn Aly Ysmaýyl al-Kaffal aş-Şaşynyň aramgähiniň töwereginde ýerleşýär. Gonamçylyk we onuň töweregindäki binagärlik toplumy ymamyň hormatyna atlandyrylypdyr. Şeýle hem bu toplumda 644–656-njy ýyllarda hökümdarlyk eden halyf Osman bilen baglanyşdyrylýan mukaddes «Osman Gurhany» golýazmasy saklanýar. Musulman dünýäsinde giňden tanalýan we hormatlanýan bu mukaddes golýazmany görmek üçin dünýäniň dürli ýurtlaryndan syýahatçylar topluma gelýärler. Daşkent Özbegistan Respublikasynyň syýasy merkezidir. Paýtagtda milli we halkara ähmiýetli haýbatly dolandyryş binalary ýerleşýär. Daşkent beýleki şäherlerden köp sanly teatrlary, muzeýleri, giň şaýollary, seýilgähleri, döwrebap sport stadionlary, ajaýyp dynç alyş we güýmenje merkezleri, şeýle hem ýurduň iň uly hem-de iň haýbatly metjitleri bilen tapawutlanýar. Şäher dünýäniň iň owadan metrolarynyň biri hasaplanylýan metro ulgamy bilen hem meşhurdyr. Onuň nepis binagärligi, baý bezegleri, kaşaňlygy we çeperçilik taýdan kämil dizaýny dünýäniň dürli künjeklerinden gelýän syýahatçylary özüne çekýär. Buhara özüniň ajaýyp binagärligi, baý taryhy we janly medeniýeti bilen ençeme asyrlaryň dowamynda dünýäniň dürli ýurtlaryndan gelen syýahatçylary haýran galdyryp gelýär. Häzirki wagtda ol Özbegistanyň we Merkezi Aziýanyň iň möhüm syýahatçylyk ugurlarynyň biridir. ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen Buharada onuň şöhratly geçmişini şöhlelendirýän ýüzlerçe taryhy ýadygärlik saklanyp galypdyr.

2 500 ýyldan gowrak taryhy bolan Buhara dünýä siwilizasiýasynyň ösüşine bahasyna ýetip bolmajak goşant goşupdyr. Beýik Ýüpek ýolunyň çatrygynda ýerleşýän şäher senetçiligiň we söwdanyň merkezi hökmünde gülläp ösüp, özboluşly medeni hem-de söwda keşbini kemala getiripdir. Ajaýyp metjitleri we medreseleri bilen birlikde, Buhara meşhur alymlaryň haýbatly aramgähleri, kaşaň köşkleri, kerwensaraýlary, gündogar hammamlary we firuzareňk gümmezli ägirt uly binagärlik desgalary bilen hem tapawutlanýar. Şäheriň köne mähellelerinde ýerleşýän janly bazarlar bu ýere gelýänleri gündogar ertekileriniň täsin dünýäsine alyp gidýär. Buhara Özbegistanda taryhy ýadygärlikleriň iň köp jemlenen şäheridir. Onuň gadymy köçelerine pyýada aýlanmak şäher bilen tanyşmagyň iň gowy usulydyr. Orta asyrlarda Buhara Merkezi Aziýadaky musulmanlar üçin iň mukaddes şäherleriň biri hasaplanypdyr. Şäher yslam dünýäsiniň dürli künjeklerinden alymlary, akyldarlary we syýahatçylary özüne çekipdir. Bu sebitde dünýä belli şahsyýetleriň ençemesi doglupdyr ýa-da onuň bilen ýakyndan baglanyşykly bolupdyr. Olaryň hatarynda: Ymam al-Buhary (IX asyr) — yslam däplerindäki iň ygtybarly hadys ýygyndylarynyň birini düzen beýik alym. Abu Aly ibn Sina — Awisenna (X–XI asyrlar) — lukmançylyk işleri Ýewropa we yslam dünýäsine uly täsir ýetiren meşhur lukman, filosof we alym. Bahauddin Nagyşbendi (XIV asyr) — Nagyşbendiýe sopuçylyk ýolunyň beýik pirleriniň biri we yslam mistisizminiň esasy şahsyýetleriniň biri. Alymlarynyň, şahyrlarynyň, binagärleriniň we filosoflarynyň goşandy netijesinde Buhara «Buharaýy Şerif», ýagny «Asylly Buhara» hem-de «Yslamyň belentligi» ýaly hormatly atlara mynasyp bolupdyr. Orta asyrlarda dini ähmiýeti sebäpli dünýäniň diňe ýedi şäherine abraýly «Şerif» derejesi berlipdir. Buhara Mekge, Medine, Mazary-Şerif, Bagdat, Iýerusalim we Damask bilen birlikde şol şäherleriň hataryna giripdir. IX asyrda Buhara «Kubbat al-Yslam», ýagny «Yslamyň gümmezi» diýen ada hem eýe bolupdyr. Bu at onuň Gündogarda yslam medeniýetiniň, ahlagynyň we hukugynyň iri merkezleriniň biri hökmünde eýelän ornuny has-da berkidipdir. Häzirki wagtda Buhara Özbegistanyň iň köp zyýarat edilýän şäherleriniň biri bolmagynda galýar we öňdebaryjy syýahatçylyk merkezi hökmünde yzygiderli ösýär. Gadymy köçelerde gezelenç etmek, taryhy ýadygärliklere syn etmek ýa-da baý medeni mirasy bilen tanyşmak Buhara gelýänleri taryhyň, ruhyýetiň we binagärlik gözelliginiň asyrlaryň jümmüşine uzaýan täsin syýahatyna alyp gidýär.

Meşhur Samarkant şäheri gündogar halk ertekilerinde yzygiderli ýatlanylýar. Häzirki wagtda ol gadymy taryhy we binagärlik ýadygärlikleri bilen bütin dünýäde ykrar edilen hakyky şäherdir. Meşhur gadymy şäherleriň arasynda diňe rowaýata öwrülen Samarkant «Beýik Ýüpek ýolunyň ýüregi» diýlip atlandyrylýar. Gadymy döwürlerden bäri bu şäher «Dünýäniň aýnasy», «Gündogaryň merjeni», «Ýeriň gözelligi» we «Gündogaryň Rimi» hökmünde häsiýetlendirilipdir. Rim, Afiny we Wawilon ýaly gadymy şäherler bilen bir hatarda Samarkant hem üç müň ýyldan gowrak taryha eýedir. Düýbi tutulaly bäri şäher Merkezi Aziýanyň syýasy, ykdysady we medeni durmuşynda möhüm orun eýeläpdir. Beýik Ýüpek ýolunyň çatrygynda ýerleşmegi dokmaçylyk, meşhur Samarkant kagyzyny öndürmek, küýzegärlik, demirçilik, çörekçilik, konditerçilik, keşdeçilik we başga-da ençeme gadymy senetleriň ösmegine ýardam edipdir. Samarkant baradaky ilkinji ýazmaça maglumatlar biziň eýýamymyzdan öňki 329-njy ýyla degişlidir. Şol ýylda şäher Beýik Aleksandryň ýolbaşçylygyndaky grek-makedon goşuny tarapyndan basylyp alnypdyr. VI–VII asyrlarda Samarkant Türk hakanlygynyň düzümine giripdir. VII asyryň ahyrynda we VIII asyryň başynda sebite arap goşunlary gelip, Merkezi Aziýany basyp alypdyrlar we yslam dinini ýaýradypdyrlar. Netijede, yslam sebitiň ilatynyň agdyklyk edýän dinine öwrülipdir. XIII asyryň başynda Samarkant Çingiz hanyň ýolbaşçylygyndaky mongol goşuny tarapyndan basylyp alnypdyr. Şäher tas bütinleý weýran edilip, onuň ýaşuly-ýaş ýaşaýjylarynyň müňlerçesi öldürilipdir. XIV asyryň ortalaryndan XV asyra çenli Samarkant we tutuş Merkezi Aziýa ykdysady, syýasy, jemgyýetçilik we medeni durmuşda täze hem-de deňi-taýy bolmadyk ösüş döwrüni başdan geçiripdir. Meşhur serkerde we hökümdar Emir Timur, ýagny Tamerlan, Mawerannahr ýa-da Transoksiana diýlip atlandyrylýan kuwwatly merkezleşdirilen döwleti esaslandyrypdyr. Onuň imperiýasynyň çäkleri häzirki gündogar Hytaýyň serhetlerinden Stambula çenli, Demirgazyk Hindistandan bolsa Wolga sebitine çenli uzapdyr. Timuryň hökümdarlyk eden döwründe Samarkant bu ägirt uly imperiýanyň paýtagty hökmünde saýlanypdyr. Bu döwür şäheriň taryhynyň iň gülläp ösen we şöhratly sahypalarynyň birine öwrülipdir. Şäherde giň gerimli gurluşyk we abadanlaşdyryş işleri alnyp barlypdyr. Timur we Timuridler döwründe Samarkant özüniň iň ýokary ösüş derejesine ýetipdir. Häzirki wagtda Samarkandyň ýadygärlikleri ajaýyplygy we belentligi bilen haýran galdyrýar. Şäheriň gadymy harabalyklarynda, medreselerinde, aramgählerinde we minaralarynda saklanyp galan gadymy taryhyň ruhuny duýmak bolýar. Soňky döwürlerde Samarkant Merkezi Aziýanyň dürli döwletleriniň we hanlyklarynyň düzümine giripdir. XIX asyrdan başlap şäher Russiýa imperiýasynyň golastynda bolupdyr, soňra bolsa Özbegistan garaşsyzlygyny alýança Sowet Soýuzynyň düzüminde galypdyr. Gadymy Samarkandyň binagärligi özüniň haýbatlylygy, ajaýyplygy, gözüňi gamaşdyrýan mawy nagyşly bezegleri, kaşaň gümmezleri we belent minaralary bilen adamlary hemişe haýran galdyrypdyr. Samarkandyň howasy kontinental-subtropik häsiýete eýedir. Amatly geografik ýerleşişi we ýakymly howa şertleri uzak döwürleriň dowamynda syýahatçylary özüne çekip gelipdir. Samarkandyň binagärlik we taryhy ýadygärlikleri ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilendir.

Hywa «Müň bir gije» ertekilerinden çykan ýaly täsin şäherdir. Onuň gadymy köçelerinde, taryhy binalarynyň arasynda gezelenç edýän syýahatçy özüni geçmişe dolanan ýaly duýýar. Şol sebäpli Hywa köplenç «açyk asmanyň astyndaky muzeý» diýlip atlandyrylýar. Ol taryhy şäher keşbi örän gowy saklanyp galan dünýäniň seýrek şäherleriniň biridir. Şäheriň ýadygärliklerinde Horezm oazisiniň ussat senetçileriniň döreden iň ajaýyp eserlerini görmek bolýar. Hywanyň diwarlar bilen gurşalan içki şäheri bolan Içan gala Merkezi Aziýada şeýle görnüşde doly saklanyp galan ýeke-täk taryhy şäherdir. Onuň geçmişi we binagärlik mirasy dünýäniň iň gadymy siwilizasiýa merkezleriniň biri bolan Horezmiň taryhy-medeni ösüşi bilen aýrylmaz baglanyşyklydyr. 1990-njy ýylyň 12-nji dekabrynda Kanadada geçirilen ÝUNESKO-nyň 14-nji sessiýasynyň ýörite karary bilen Içan gala Merkezi Aziýada ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizilen ilkinji ýadygärlik boldy. Orta asyrlarda Hywa we tutuş Horezm sebiti möhüm ylym-bilim merkezleriniň biri bolupdyr. Horezm algebra ylmynyň düýbüni tutujy hasaplanylýan meşhur alym Abu Abdylla Muhammet ibn Musa al-Horezminiň watanydyr. «Algebra» adalgasy onuň meşhur ylmy işleriniň biriniň adyndan gelip çykýar. Alymyň ylmy mirasy matematikanyň we umumadamzat siwilizasiýasynyň ösüşinde örän möhüm orun eýeläpdir. Şol döwürde Horezm halkara söwdanyň iri merkezleriniň biri we Beýik Ýüpek ýolunyň möhüm bölegi bolupdyr.

Ady «Ýaşyl şäher» diýen manyny aňladýan Şährisabz Özbegistanyň iň gadymy şäherleriniň biridir. Häzirki wagtda ol ýurduň iň meşhur syýahatçylyk merkezleriniň biri hasaplanylýar. Şäher dünýä taryhynyň iň beýik şahsyýetleriniň biri bolan Emir Timuryň, ýagny Tamerlanyň dogduk mekanydyr. Kuwwatly Mawerannahr, ýagny Transoksiana döwletini esaslandyran Emir Timur Samarkandy öz imperiýasynyň paýtagty hökmünde saýlapdyr. Muňa garamazdan, ol öz dogduk şäherini abadanlaşdyrmaga hemişe aýratyn üns berip, bu ýerde giň gerimli gurluşyk we ösüş işlerini alyp barypdyr. Şeýlelikde, Şährisabz Samarkantdan soň döwletiň ikinji paýtagtyna öwrülipdir. Hökümdaryň buýrugy bilen iň ökde binagärler, gurluşykçylar we binagärlik bezegleriniň ussatlary şähere getirilipdir. Olar ýerli ussalar bilen öz medeni däplerini we gurluşyk tejribesini paýlaşyp, bilelikde ajaýyp binalary gurupdyrlar. Ak Saraý diýlip atlandyrylýan Ak köşk, şeýle hem XIV–XIX asyrlara degişli aramgähler we metjitler Şährisabzyň gymmatly binagärlik hazynalarynyň hataryna girýär. Şährisabzyň taryhynyň takmynan 2700 ýyla barabar bolandygy aýdylýar. Bu bolsa ony «Baky şäher» hökmünde tanalýan Rim bilen ýaşdaş edýär. Şäherde köpsanly meşhur taryhy ýadygärlikler ýerleşýär. Onuň taryhy merkezi 2000-nji ýylda ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna girizildi.

Surhanderýa Özbegistanyň günorta böleginde ýerleşýär. Bu sebit güneşli günleriniň köplügi, şeýle hem yssy we sowuk howanyň gezekleşmegi bilen beýleki sebitlerden tapawutlanýar. Surhanderýa oazisi dünýä siwilizasiýasynyň merkezleriniň biri hökmünde adamzat siwilizasiýasynyň ösüşine goşan bahasyna ýetip bolmajak goşandy bilen tanalýar. Oazis adamlaryň ilkinji ýaşap başlan ýerleriniň biri hasaplanylýar. Baýsun daglarynda orta paleolit döwrüne degişli irki adam mesgenleriniň galyndylary tapyldy. Teşikdaş gowagynda daş asyrynda ýaşan sekiz-dokuz ýaşly çaganyň süňk galyndylary ýüze çykaryldy. Bu tapyndy neandertal çaganyň galyndylary hökmünde bütin dünýäde meşhur boldy. Surhanderýa halk döredijiliginiň, ýazuwyň we edebiýatyň ösen medeni-taryhy sebitidir. VIII–IX asyrlarda ýaşan yslam nazaryýetçisi we hadys alymy Al-Hekim at-Termizi gadymy Termizde ýaşap, ylmy iş alyp barypdyr. Beýik andalusiýaly, ýagny ispaniýaly yslam alymy Muhýiddin ibn al-Arabi (1165–1240) özüni Hekim at-Termiziniň şägirdi we yzyny dowam etdiriji hasaplapdyr. Ymam at-Termizi köp sanly hadyslary toplapdyr. Hadyslar Muhammet pygamberiň (goý, oňa parahatlyk bolsun) aýdan sözleri, eden işleri we makullamalary bolup, Gurhandan soň yslam dininiň ikinji möhüm çeşmesi hasaplanylýar. Alymyň meşhur eserleriniň hataryna «Al-Jami as-Sahih», ýagny «Sunan at-Termizi», «Kitab al-Ilal», «Kitab az-Zuhd» we beýleki eserler girýär. Surhanderýa sebitindäki 359 taryhy ýadygärligiň 294-si arheologik, 26-sy binagärlik, 39-sy bolsa monumental ýadygärliklerdir. Termiz şäheriniň 2500 ýyllygy mynasybetli 2001–2002-nji ýyllarda birnäçe möhüm taryhy-arheologik ýadygärlikler dikeldildi. Olaryň hatarynda XII asyra degişli meşhur Jarkurgan minarasy, X–XVII asyrlara degişli Soltan Saodat toplumy, Denau şäherindäki Çaganiýan döwlet galasynyň galyndylary, XI–XV asyrlara degişli Hekim at-Termizi toplumy we Köne Termizdäki Zurmala diňiniň galyndylary bar. Bu ýadygärlikler özüniň gadymylygy bilen tapawutlanýar. Olar Horasanyň binagärlik däplerine laýyklykda gurlupdyr. Soňky ýyllarda Surhanderýa oazisiniň taryhyna we ýadygärliklerine gyzyklanýan adamlaryň sany barha artýar. Bu ýerler daşary ýurtly arheologlaryň hem ünsüni özüne çekýär. Mundan başga-da, sebit ajaýyp daglary, haýran galdyryjy tebigy görnüşleri, gadymy gowaklary we taryhdan öňki döwürlere degişli gaýa suratlary bilen meşhurdyr. Bularyň ählisi bu ýere gelýän syýahatçylary özüne maýyl edýär. Häzirki wagtda-da sebitdäki taryhy ýadygärlikleriň köpüsi heniz doly öwrenilmän, arheologik gazuw-agtaryş işlerine garaşýar.

Häzirki wagtda Fergana jülgesi Özbegistanyň täze ösüp barýan syýahatçylyk ugurlarynyň biridir. Merkezi Aziýanyň daglary bilen gurşalan bu jülge Fergana, Namangan we Andijan sebitlerini öz içine alýar. Bu üç sebit bilelikde ýurduň ilaty iň gür ýaşaýan ýerleriniň birini emele getirýär. 2019-njy ýylda ilaty takmynan 3 752 000 adama barabar bolan Fergana sebiti häzirki wagtda jülgäniň syýahatçylar tarapyndan iň köp barylýan bölegidir. Sebite gelýän syýahatçylaryň sanyny has-da artdyrmak maksady bilen bu ýerde syýahatçylyk infrastrukturasyny ösdürmek we kämilleşdirmek boýunça işler dowam etdirilýär. Kokand, Riştan we Margilan şäherleri häzirki wagtda taryhy mirasy, däp bolan senetçiligi we özboluşly ýerli medeniýeti bilen meşhur syýahatçylyk merkezlerine öwrüldi.

Kokand XVIII–XIX asyrlarda Merkezi Aziýada bar bolan üç iri hanlygyň biri bolan Kokand hanlygynyň paýtagty bolupdyr. Hanlygyň ýaşan döwri häzirki Özbegistanyň we tutuş Merkezi Aziýa sebitiniň taryhynda möhüm orun eýeleýär. Fergana jülgesinde ýerleşýän Kokand köp sanly gadymy ýerleri we taryhy ýadygärlikleri bilen tanalýar. Taryhçylaryň pikirine görä, şäheriň taryhy 2000 ýyldan hem gowrak döwri öz içine alýar. Kokand gadymy döwürlerden bäri Beýik Ýüpek ýolunyň kerwen ugurlarynyň möhüm çatrygy bolupdyr. Häzirki wagtda hem şäher sebitdäki ulag gatnawlarynda we aragatnaşyk ulgamynda möhüm ähmiýete eýedir.

Riştan şäheri Kokandyň golaýynda ýerleşýär. Şäher asyrlarboýy möhüm harby we ykdysady merkez bolup hyzmat edipdir. Öz döwründe hytaýly, hindi we soňra rus söwdagärleri söwda etmek üçin bu ýerde düşläp geçipdirler. Riştanda küýzegärçilik sungaty gadymy döwürlerden bäri ösüp gelipdir. Meşhur riştanly küýzegärleriň önümleri Gündogar bazarlarynda uly islegden peýdalanypdyr. Häzirki wagtda-da Riştanyň ussalary tarapyndan ýasalan käseler, küýzeler we beýleki keramiki önümler diňe bir Özbegistanda däl, eýsem dünýäniň başga-da köp ýurtlarynda giňden tanalýar. Şäherde küýzegärçiligiň birnäçe özboluşly mekdebi bar. Olaryň ussahanalary, däp-dessurlary we nepis el işleri daşary ýurtly syýahatçylarda uly gyzyklanma döredýär.

Margilan müňlerçe ýyl bäri ussat senetçileri we alymlary bilen bütin dünýäde tanalýan kiçi şäherdir. IX asyrda Margilanyň Beýik Ýüpek ýolunyň iň möhüm şäherleriniň biri bolandygy çaklanylýar. Kokand hanlygynyň döwründe (1710–1876) şäher hanlygyň strategik taýdan möhüm söwda merkezleriniň biri bolupdyr. Margilanda milli ýüpekden ýokary hilli önümleri öndürýän «Ýodgorlik» däp bolan ýüpek fabrigi hem ýerleşýär. Şäher hemişe el bilen dokalýan ýüpek we pagta matalary, şeýle hem ýüpek halylary bilen meşhur bolupdyr. Häzirki wagtda fabrik syýahatçylar üçin açyk bolup, bu ýere gelýänler däp bolan önümçilik işlerini synlap bilýärler. Gündogar äheňindäki Margilan bazary hem daşary ýurtly syýahatçylarda uly gyzyklanma döredýän ýerleriň biridir.